Vierde Scriptlezing 'Iedereen Rijk!'
(een lekker lang lezen artikel)

Op zoek naar werkelijke waarde 
“Kijk, Pieter, Henry en Minou: we zíjn er al.” Dat zegt filosoof Walter Breukers halverwege de avond van de vierde scriptlezing van La Vie Bohème. Want volgens Walter gebéúrt er al zoveel goeds. En dus is het al begonnen: de nieuwe samenleving waar we samen naar streven met La Vie Bohème. Een samenleving die niet gestuurd wordt door economische waarde, maar door creatiekracht. Tijdens de vierde scriptlezing 'Iedereen Rijk!' op maandagavond 11 mei blijkt die samenleving verrassend dichtbij. De avond is een kleurrijke, theatrale en hoopgevende zoektocht naar werkelijke waarde.

Eerder op de avond, die plaatsvindt bij Ford Orthen in Den Bosch, is iedereen goed doorgelicht. Begeleid door trompetklanken worden de gasten gefouilleerd door een strenge bewaker en ontvangen ze een wit shirt. “Heb je je portemonnee en pasjes wel bij je?” vraagt een andere bewaker. Die vraag komt niet voor niets: de avond start namelijk met de vraag wat jouw economische waarde is: wat heb je nu in je portemonnee, wat staat er op je bankrekening, wat is de overwaarde van je huis? Samen blijken de gasten goed voor maar liefst € 10 miljoen. Daar moet Minou Bosua, theatermaker en initiatiefnemer van La Vie Bohème, even van bijkomen.

Verlangen naar een andere samenleving
Tegelijkertijd weet iedereen dat we hier niet samen zijn voor onze economische waarde, maar voor werkelijke waarde. Maria Mok leidt de avond in: “Het begon met een verlangen naar een andere samenleving. Een samenleving waarin kunst en creatieve waarden leidend zijn. Niet de eindeloze drang naar groei, winst en bezit. Vanuit die vraag begonnen we de zoektocht naar 2000m2 vrije grond, geschonken aan de creativiteit voor eeuwig. En deze zoektocht noemden we La Vie Bohème. De geboorte van een nieuwe samenleving.”

“De scriptlezingen groeiden langzaam uit tot een collectieve oefening in een andere economie.”

Maria plaatst deze vierde scriptlezing in de context van de andere drie lezingen en concludeert: “Zo groeiden de scriptlezingen langzaam uit tot een collectieve oefening in een andere economie; en misschien zelfs in een andere manier van samenleven.” Wat volgt, is een theatrale zoektocht, met muzikale begeleiding door Mark Nieuwenhuis. Samen met filosoof Walter Breukers, samenlevenskunstenaar Pieter Hessel, vertegenwoordiger van de Aarde Henry Mentink en (vrijwel) onbeschreven blad Ravi onderzoekt Minou hoe zo’n nieuwe samenleving eruit zou kunnen zien.

Dansen, drinken, discussiëren
Aan de hand van een verhaal over Mozes, voorgelezen door Ravi, wordt er gepraat, gediscussieerd, gespeeld, geroepen, gedanst, getwijfeld, gevraagd, geproost. Er wordt champagne gedronken om te vieren dat er al een andere economie bestaat én er wordt vertwijfeld uitgeroepen dat we van de huidige economie af moeten. Minou vertelt over haar worstelingen tijdens de gesprekken met de vastgoedeigenaar van de IJzergieterij, de hal waar La Vie Bohème in juni vorm moet krijgen. En de aanwezigen roepen hun ideeën voor La Vie Bohème in de IJzergieterij: “Een dansavond!” “Een kunstenaarsresidentie!” “Een openbare koorrepetitie!” “Soep!” “Een vredeswandeling om een vredesgroet te brengen aan het azc in het Pettelaarpark!”

Minder geld, meer waarde
Met een aantal stroken papier geeft Henry een pijnlijke les economie: “Kijk, dit is de reële economie van bedrijven en consumenten. Je kunt het zien als de werkelijke waarde van de producten en diensten in onze wereld. En dit…” Hij laat een strook zien die vijf keer zo groot is als de andere. “… dit is de financiële economie. Dat is het geld dat bijvoorbeeld zit in pensioenfondsen, speculaties en belastingen. Dit kleine strookje, de reële economie, werkt enórm hard om deze strook, de financiële economie, draaiende te houden. Terwijl we daar zelf niet zoveel aan hebben. We houden vooral een systeem in stand. We moeten terug naar de werkelijke waarde van alles. Minder geld, meer waarde.”

“Dit systeem is helemaal gebaseerd op liefde en vertrouwen.”

Maar er is ook zó veel hoop. Zo bouwt Henry zelf actief aan een nieuwe economie, zorgt hij er middels allerlei initiatieven voor dat er grond vrijkomt en is hij met miljonairs in gesprek. Ook Pieter geeft nu al het goede voorbeeld. Hij bouwt samen met zijn deelgenoten een samenleving, gebaseerd op ‘vrij – gelijk – samen’. Een initiatief waarbinnen niet het gouden (geld)kalf centraal staat, maar een stip die de bron vormt van alles wat je samen onderneemt. “Als ik factureer, gaat het geld in ons deelgenootschap”, vertelt Pieter. “Daarbij bekijken we samen wie wat nodig heeft uit die pot. De vraag is dan: ben je bereid om iemand anders méér te gunnen dan jij zelf krijgt? Iemand die het op dat moment harder nodig heeft dan jij? Dit systeem is helemaal gebaseerd op liefde en vertrouwen.” De vragen die loskomen zeggen alles over de mate waarin het economisch denken vastgeroest zit in ons systeem. Want wie bepaalt dan wie meer krijgt dan een ander? Is dat wel eerlijk? En hoe zit het dan met je pensioen?

Begin is gemaakt
Minou vindt de mening van Walter over deze vragen interessanter dan de concrete antwoorden op die vragen. Walter: “Wat ik vooral zie, is dat het zó ongelooflijk moeilijk is om je een samenleving voor te stellen waarin geld níét centraal staat. Maar in de vier miljard jaar dat de aarde bestaat en in de 300.000 jaar dat de mens er rondloopt, was er óók geen geld. Alle waarde bestond al in en op de aarde zelf. Toch kunnen we ons er nu niet meer aan onttrekken. Voorbij geld denken, dat lúkt gewoon niet. Maar van de andere kant: kijk eens wat jullie doen. Pieter, Henry en Minou: we zíjn er al. Er gebeurt al zo veel. Kijk eens welke ideeën er allemaal zijn voor La Vie Bohème in juni. Al die mensen die laten zien hoe het kán: samenleven buiten geld om. Het begin is gemaakt. En misschien inspireren we samen die vastgoedeigenaren om óók wat te geven.” “Feitelijk is het niet geven, maar terúg geven!” roept een man in het publiek.

Aan het eind van de avond komen er nogmaals waardepapieren op tafel. Maar deze keer gaat het om werkelijke waarde: wat is voor jou van waarde in La Vie Bohème? Wat vind je écht belangrijk? Waar moet zo’n samenleving op gebaseerd worden? Tegenover de € 10 miljoen economische waarde in de zaal, komen nu drijfveren als liefde, creativiteit, omkijken naar elkaar, gemeenschapszin, betrokkenheid. Daarbij worden de deelnemers uitgenodigd om naar buiten te gaan en in drietallen hun ideeën te bespreken.

Hoopvolle chaos
Na terugkomst bij het beginpunt en een wrap up van Minou is de conclusie van Ravi dat iederéén mee moet naar de vastgoedeigenaar. Want allemaal sámen dragen wij het idee van een nieuwe samenleving en kunnen we écht iets veranderen. Ravi wordt als kleurrijke mascotte van La Vie Bohème gehuldigd door zijn witte kleren tot leven te brengen met bonte verf. De muziek gaat aan, de trompet schalt er doorheen, het volk danst, het kind wordt op de schouders genomen en vormt met zijn bonte kleuren hét toonbeeld van een creatieve toekomst voor iedereen. Zo eindigt de avond in een prachtige, kleurrijke én hoopvolle chaos.

(foto's: Karin Jonkers - Tekst: Maartje van Roessel)